Op het Proef-en Controlebedrijf wordt onder andere het Cultuur- en Gebruikswaardeonderzoek (CGO) aardappelen uitgevoerd. Daarnaast coördineert NAK Services BV ook het resistentieonderzoek aardappelmoeheid en wratziekte.

Cultuur- en Gebruikswaardeonderzoek

CGO aardappelen

NAK Services BV toetst in opdracht van Plantum nieuwe rassen in het Cultuur- en Gebruikswaardeonderzoek (CGO) voor aardappelen, die door de kweker zijn aangemeld voor de nationale rassenlijst. Dit onderzoek gebeurt in nauwe samenwerking met de aardappelkwekers die een deel van de proeven zelfstandig uitvoeren onder toezicht van NAK Services BV.

Rassen van landbouwgewassen moeten aan een aantal eisen voldoen, voordat ze worden opgenomen op de nationale rassenlijst. Een kweker kan zijn ras aanmelden voor plaatsing op de nationale rassenlijst. Een ras dat op de nationale rassenlijst staat, mag binnen de Europese Unie onbeperkt worden verhandeld. De commissie voor de samenstelling van de Rassenlijst voor landbouwgewassen stelt de eisen vast waaraan de rassen moeten voldoen.

Onderdelen CGO

  • Opbrengstproeven consumptie- en zetmeelrassen (worden door de aanmelders van rassen zelf aangeleverd).
  • Bepaling vroegheid en SGA-gehalte.
  • Resistentieproeven voor: Y-virus en Loof-phytophthora.

Rassenvergelijking en proeven

NAK Services BV onderzoekt ook rassen die niet zijn aangemeld voor het Cultuur- en Gebruikswaardeonderzoek op één of meer onderdelen van het CGO-onderzoek. Dat geeft de kweker inzicht in de prestaties van het ras vergeleken met de bestaande en nieuwe rassen. Daarnaast kan NAK Services BV inoculum voor Phytophthora-proeven vermeerderen en de inoculatie van Phytophthoraproeven uitvoeren. Onderzoeksprotocollen van het Cultuur- en Gebruikswaardeonderzoek en rasinformatie is te vinden op de website van Raad voor plantenrassen (selecteer ‘gewasprotocollen CGO’ en vervolgens ‘protocol CGO aardappelen’).

De NVWA stelt jaarlijks een lijst vast met aardappelmoeheid (AM) resistente rassen. Ook van rassen die resistent zijn tegen wratziekte wordt een lijst vastgesteld. Voor plaatsing op deze lijsten moeten rassen onderzocht worden op één of meer onderscheiden pathotypen volgens een door de NVWA vastgesteld protocol. NAK Services BV coördineert de uitvoering van het resistentieonderzoek.

Onderzoek naar AM- en wratziekteresistentie

De NVWA heeft in 2013 aan Plantum verzocht om een overgang te bewerkstelligen van de uitvoering van het officiële resistentie onderzoek naar niet aan kweekbedrijven gebonden instanties. Plantum heeft hiertoe contact gezocht met een aantal mogelijke uitvoerders. Na het beoordelen van hun offertes op grond van expertise, betrouwbaarheid, werkwijze en prijs zijn door Plantum twee onderzoeksinstellingen als preferente uitvoerder uitgekozen. Bij wratziekte is dat het HLB te Wijster, bij aardappelmoeheid is dat de NAK te Emmeloord.

Aardappelmoeheid

De NVWA stelt jaarlijks een lijst vast met aardappelmoeheid (AM) resistente rassen. Met behulp hiervan kunnen rassen worden geselecteerd ter bestrijding van AM op officieel besmetverklaarde percelen.

Wratziekte

Ook wratziekte is een quarantaineziekte met strenge wettelijke regelingen. Op met wratziekte besmette percelen legt de NVWA een teeltverbod van 20 jaar voor aardappelen en voortkwekingsmateriaal met ondergrondse delen. In een kleine bufferzone rond de besmetting mogen aardappelen worden geteeld, maar het ras moet volledig resistent zijn tegen het betreffende fysio en opgenomen zijn op de zogenoemde NVWA-naamlijst. Voor plaatsing op deze lijst moeten rassen onderzocht worden op één of meer onderscheiden fysio’s volgens een door de NVWA vastgesteld protocol.

Aanmelden onderzoek naar AM-en wratziekteresistentie

Aanvraagformulier AM en WZ resistentie 2020

Application form PCN and Wartdisease resistance 2020

In grote gebieden rond besmette percelen gelden regels van de NVWA, voorheen regelgeving Productschap Akkerbouw (PA). In de zogenoemde preventiegebieden mogen alleen aardappelrassen worden geteeld die een minimale resistentie bezitten. Deze rassen zijn opgenomen in de D, O of T-lijst voor het betreffende gebied. Voor plaatsing op deze lijst(en) moeten rassen onderzocht worden op één of meer onderscheiden fysio’s volgens het hiervoor genoemde NVWA protocol dan wel een door de NVWA erkende toetsmethode.

Uitvoering AM- en wratziekte resistentieonderzoek 

NAK Services BV coördineert de uitvoering van het resistentieonderzoek, door te zorgen voor:

  • verwerken aanvragen
  • innemen S/SE-waardig pootgoed voor onderzoek
  • verdelen materiaal naar de verschillende onderzoeksinstellingen
  • verzamelen en archiveren resultaten resistentieonderzoek
  • voorleggen onderzoeksresultaten voor goedkeuring en vaststelling aan de NVWA terugkoppelen resultaten resistentieonderzoek naar de aanvrager.

Het resistentieonderzoek duurt twee jaar. Dit hoeft niet aansluitend te zijn.