In ons laboratorium onderzoeken we pootgoed op de aanwezigheid van het Y-virus, het bladrolvirus en Erwinia. De uitslag roept soms vragen op. Want wat betekent het als deelmonsters positief worden getest? En wat zegt dit over het besmettingspercentage in een partij? In dit artikel leggen we uit hoe onze uitslagen tot stand komen.
Uitslag bij 1 monster van 200 knollen
Eerst leggen we uit hoe we testen of een partij is besmet. Het voorbeeld gaat over een onderzoek op bruin- en ringrot met 1 monster van 200 knollen.
Het vlak links stelt de volledige partij voor. De groene blokjes zijn gezond, de oranje blokjes besmet. Dit komt neer op 0,5%. Als we willekeurig 200 knollen van deze partij testen, kan het monster 3 besmette blokjes bevatten. Het monster wordt dan positief getest.
Als we vaker testen, zullen we ook monsters zonder besmette blokjes tegenkomen. Deze monsters zijn negatief, terwijl de partij toch besmet is. Een negatieve uitslag biedt dus nooit volledige zekerheid.
Bij een besmettingspercentage van 0,5% verwachten we dat 63% van de monsters positief wordt getest en 37% negatief. Hoe meer besmette blokjes er zijn, hoe groter de kans op een positief monster is. De rode lijn in de grafiek laat dit zien.
Uitslag bij 4 monsters van 50 knollen
De test op het Y-virus, het bladrolvirus en Erwinia verloopt vaak iets anders. We nemen dan een monster van 200 knollen en verdelen het in bijvoorbeeld 4 deelmonsters van 50 knollen. Als we weer uitgaan van een besmettingspercentage van 0,5%, kan het nog steeds gebeuren dat alle deelmonsters negatief worden getest.
Onderstaande grafiek geeft meer duidelijkheid. Bij een besmettingspercentage van 0,5% is de kans op één positief deelmonster 42%, op twee 18%, op drie 3% en op vier 0,2%.
Als het besmettingspercentage hoger ligt, stijgen de cijfers. De kans op één positief deelmonster (groene lijn) neemt eerst toe en dan weer af. Dit geldt ook voor de kans op twee positieve deelmonsters (gele lijn) en drie positieve deelmonsters (paarse lijn). De kans dat alle vier de deelmonsters positief zijn (rode lijn) wordt groter naarmate het besmettingspercentage stijgt. De kans op nul positieve deelmonsters (blauwe lijn) wordt tegelijkertijd steeds kleiner.
Besmettingspercentage berekenen
Als we een onderzoek uitvoeren op de aanwezigheid van het Y-virus, het bladrolvirus en Erwinia, weten we vooraf niet wat het besmettingspercentage is. Wel kunnen we een inschatting maken. Dat doen we op basis van het aantal positieve deelmonsters. Zo verwachten we bij één positief deelmonster dat 0,6% van de partij besmet is.
Het besmettingspercentage van 0,6% biedt geen volledige zekerheid. De uitslag kan namelijk anders zijn als we het onderzoek nog een keer uitvoeren. Daarom geven we altijd aan hoe betrouwbaar de uitslag is: bij één positief deelmonster weten we 90% zeker dat het besmettingspercentage tussen de 0,03 en 2,75% ligt.
Zijn alle vier de deelmonsters positief, dan kunnen we het besmettingspercentage niet inschatten. Het kan 3% zijn, maar ook 10% of meer. Visuele inspecties tijdens het groeiseizoen kunnen dan meer duidelijkheid geven over de omvang van de besmetting.
Maximale klasse bepalen
We gebruiken de geschatte besmettingspercentages om de maximale klasse van het pootgoed te bepalen. Bij vier positieve deelmonsters keuren we een partij af, omdat het risico op een hoog besmettingspercentage dan groot is.
Het is mogelijk om te kiezen voor een groter monster en meer deelmonsters. We kunnen het besmettingspercentage dan beter inschatten. Bovendien is het risico kleiner dat uw partij wordt afgekeurd, omdat alle deelmonsters dan positief moeten zijn.
Meer informatie
Wilt u meer weten over het besmettingspercentage van uw partij en de maximaal te behalen klasse? In PA-07 vindt u alle informatie en een totaaloverzicht.